|
Andy
Andy to najdłuższy łańcuch górski na świecie - ciągnie się wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego na całej długości Ameryki Południowej, od słonecznego Morza Karaibskiego aż po lodowate wody otaczające przylądek Horn na południowym krańcu kontynentu.
Andy rozciągają się na długości ok. 9 tys. km. Licząc od północy biegną kolejno przez Wenezuelę, Kolumbię, Ekwador, Peru, Boliwię, Chile i Argentynę. Ich rozciągłość południkowa sięga prawie 70° szerokości geograficznej.
W skali geologicznej Andy są górami młodymi. Proces ich powstawania rozpoczął się około 8.0 min lat temu, kiedy płyta tektoniczna Nazca przesuwając się na wschód zaczęła wsuwać się pod płytę amerykańską. Pod wpływem gigantycznego ciśnienia masy skalne na wschód od strefy subduk-cji zaczęły się wypiętrzać coraz wyżej. Proces ten trwa do dziś, dlatego Andy należą do rejonów wykazujących silną aktywność wulkaniczną. Trzęsienia ziemi i związane z tym erupcje wulkanów są tam zjawiskiem niemal codziennym. Andy stanowią część tzw. „pasa ognia", czyli pierścienia wulkanów otaczających cały Ocean Spokojny. Wiele spośród południowoamerykańskich dużych miast leży albo w samych Andach, albo też u podnóża tych gór. Bogota, stolica Kolumbii, leży na wysokości 2640 m. Jeszcze wyżej, bo na wysokości 2850 m, na zboczu wulkanu Pichincha leży stolica Ekwadoru - Quito - perła architektury kolonialnej wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. W Peru, jeden z najsłynniejszych zespołów architektury prekolumbijskiej, Machu Piechu (oddalone zaledwie o 80 km na północny zachód od Cuz-co) leży tak wysoko i jest tak niedostępne, że przez setki lat nikt nie miał pojęcia o jego istnieniu.
Machu Piechu było warownym miastem Inków, a jego ruiny zostały odkryte dopiero w 1911 roku. Miasto to prawdopodobnie pełniło funkcję centrum obrzędowego. Zachowały się ruiny świątyń, resztki ołtarzy i obwarowań. Pierwotnie miasto otoczone było tarasowymi ogrodami i połączone systemem schodów o ponad 3000 stopni. W czasie podboju Ameryki hiszpańscy konkwistadorzy nie odkryli miasta, dzięki czemu zachowało się ono do naszych czasów w dobrym stanie. Obecnie Machu Piechu jest jedną z największych atrakcji turystycznych Ameryki Południowej.
W północnych i środkowych Andach wciąż żyje duża społeczność Indian będących potomkami Inków. Indianie zamieszkujący Altiplano i inne wysoko położone regiony Andów żyją w ten sam sposób co ich przodkowie - utrzymują się z uprawy roli. Inkowie stosowali system tarasów, czyli płaskich poziomych poletek z żyzną glebą schod-kowo schodzących w dół zboczy. Oprócz uprawy roślin, miejscowi Indianie hodują też zwierzęta, między innymi lamy i alpaki.
|